Voor ondernemingen wordt de archeologie een steeds belangrijker realiteit. Aan de implanting van nieuwe bedrijfsgebouwen gaat nu een archeologisch vooronderzoek vooraf. De vondsten kunnen vaak een groot publiek boeien. Sommige bedrijven kiezen ervoor om het archeologische verleden te gebruiken in hun profilering naar de klanten als een bedrijf dat zorg draagt voor het lokale erfgoed. Zo maakte het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting vzw voor Ikea Gent een filmpje waarin de klanten op een vlotte manier kennis kunnen maken met de vondsten uit de terreinen waar de nieuwe vestiging staat. Hoe de bedrijfswereld de omgang met ons verleden mee vorm kan geven, is een thema dat het Ename Expertisecentrum nauw aan het hart ligt.

Het is je wellicht niet ontgaan, woensdag 10 december 2008 opende de grootste Ikea-vestiging van West-Europa zijn deuren in Gent. Wat minder mensen weten, is dat op diezelfde plaats tijdens opgravingen archeologen resten hebben gevonden uit de Ijzertijd, de Romeinse tijd en de Middeleeuwen. Ikea vroeg het Ename Expertisecentrum om een filmpje te maken waarin de klanten op een vlotte manier kennis kunnen maken met de vondsten uit de terreinen van de nieuwe vestiging. Ook op de Ikeawebsite kan je het verhaal over de vondsten lezen. Het is de eerste keer dat het Ename Expertisecentrum een samenwerkingscontract afsluit met de bedrijfswereld.

In januari 2008 stootten archeologen tijdens opgravingen op de terreinen van Flanders Expo op talrijke vondsten uit de ijzertijd, de Romeinse Tijd en de Middeleeuwen. Het mooie is dat alle vondsten wijzen in de richting van wonen en leven. En laat hier nu net een winkel staan die gespecialiseerd is in…wonen en leven.

Sporen uit de ijzertijd

De oudste sporen dateren van het laatste millenium voor Christus, toen we volop in de ijzertijd zaten. Toen stonden er twee gebouwen: een zespalig bijgebouw van ongeveer 3,5 bij 3 meter en een vierpalig bijgebouwtje van 1,8 bij 1,8 meter. De gebouwtjes deden vermoedelijk dienst als voorraadschuur en stonden op palen om ratten en ander ongedierte buiten te houden.

Sporen van een Romeinse nederzetting

Op dit terrein stootten de archeologen ook op vijf Romeinse brandrestengraven. Wat er na de crematie van de overledene en de bijgaven overbleef aan as en resten begroeven de Romeinen in een kuil, een brandrestengraf genaamd.

Deze vijf graven waren gevuld met zeer houtskoolrijk materiaal en met enkele scherven van potten. De archeologen merkten ook nog een gracht op en een drenkkuil. Dankzij deze restanten – en die van eerder onderzoek in de jaren tachtig – kunnen we bijna met zekerheid stellen dat het hier gaat om een Romeins grafveld dat moet hebben toebehoord aan een Romeinse nederzetting vlakbij uit de 1ste tot 3de eeuw na Christus.
 

Sporen uit de middeleeuwen en de Eerste Wereloorlog

De meest indrukwekkende vondst is een grondplan van een erf uit de volle middeleeuwen (10de tot 12de eeuw). Dit erf bestond uit een groot hoofdgebouw van 21 bij 6 meter met vlakbij twee vierpalige schuurtjes. Waarschijnlijk behoort dit erf tot een grotere nederzetting omdat er in de buurt ook vier waterputten met houten bekisting werden gevonden: een vlechtwerkwaterput en drie putten met een vierkante bekisting van horizontale planken met vier zware hoekbalken.

Tenslotte vertellen heel wat kuilen en waterputten, en vondsten zoals munitie en munitietasjes die op de terreinen van Ikea zijn blootgelegd, ons dat het ruime gebied rondom Flanders Expo een militair verleden heeft gekend. De site deed tijdens WOI en II dienst als militair vliegveld.

Later werd het een burgerlijk vliegveld en in 1985 werd het gesloten en afgebroken voor de bouw van het beurscomplex 'Flanders Expo'.

De opgravingen kwamen tot stand door het Ename Expertisecetrum voor Erfgoedontsluiting vzw in opdracht van Ikea. Met de medewerking van de dienst Stadsarcheologie van de Stad Gent, de archeologen van de Provincie Oost-Vlaanderen en Ruimtelijke Ordening Vlaanderen.

Archeologen:
Johan Hoorne
Evelyn Schynke
Bart Bartholomieux
Bart De Smaele
Arne Verbrugge

Bronnen:

• www.airfield-ghent.be

• “100 Jaar Luchtvaart boven Gent”, Piet Dhanens en Cynrik De Decker, Uitg. Flying Pencil, Erembodegem

• Archeologisch rapport “Sint-Denijs-Westrem – Flanders Expo Zone 3/Ikea: Archeologisch onderzoek van 2 januari tot 15 februari 2008 (Stad Gent, Provincie Oost-Vlaanderen)”, Johan Hoorne, Evelyn Schynkel, Bart De Smaele en Bart Bartholomieux, Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting