Veldslagen hebben vaak een beslissende invloed op het verloop van de geschiedenis. Toch is er weinig aandacht voor het onderzoek, het beheer en de ontsluiting van slagvelden die dateren van vóór de Eerste Wereldoorlog. Behalve eventuele herdenkingsmonumenten zijn er vaak geen zichtbare sporen van de slag nagelaten. Vandaar dat dit soort erfgoed zeer sterk is bedreigd. Het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting vzw stond mee aan de wieg van het Europese netwerk ESTOC en start een onderzoek op het 300 jaar oude slagveld van Oudenaarde om de problematiek van pre-moderne slagvelden als erfgoed onder de aandacht brengen.

De Slag bij Oudenaarde van 1708 speelde een beslissende rol in een langdurig Europees conflict dat aansleepte van 1701 tot 1714. Maar liefst 180.000 soldaten stonden in de vlakten tussen Eine en Mullem tegenover elkaar. Op één dag vielen er 20.000 doden en gewonden.

Door alle vondsten waaronder musketkogels minutieus in kaart te brengen, kan men – zelfs na 300 jaar – meer inzicht krijgen in het verloop van de gevechten. De Europese koploper in dergelijk onderzoek is de Britse Battlefields Trust. Door hun jarenlange ervaring hebben wetenschappers van de Trust de onderzoeksmethodologie verfijnd en op punt gesteld. Voor de gelegenhied kwam een ploeg van een viertal mensen in 2007 naar Oudenaarde om het historische slagveld aan een archeologisch onderzoek te onderwerpen. Daarbij werd uitsluitend gebruik gemaakt van metaaldetectoren waarmee o.a. musketkogels werden opgespoord. Analyse van de kogels en andere voorwerpen zoals knopen of gespen en onderzoek van het verspreidingspatroon geven inzicht in het verloop van wat er driehonderd jaar geleden is gebeurd.

Het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting vzw zet het onderzoek in de komende jaren verder en werkt daarvoor samen met verschillende institutionele partners. Dit onderzoek zou echter niet mogelijk zijn zonder de inzet van vrijetijdsarcheologen die we directer bij dit onderzoek betrekken.

Vlaams Minister Dirk Van Mechelen vond het thema en de aanpak vernieuwend voor Vlaanderen en honoreerde het met een subsidie via de projectoproep 10 x 10.000 van VCM Contactforum voor Erfgoedverenigingen. Daardoor krijgt het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting vzw de middelen om het slagveldonderzoek te documenteren met een DVD en een handleiding die is bedoeld om een groot publiek aan te spreken.

We zijn niet alleen pionier in Vlaanderen, het Ename Expertisecentrum is medeoprichter van het Europese onderzoeksnetwerk ESTOC dat staat voor European Studies of Terrains Of Conflict. Dit netwerk werd in 2006 in Ename opgericht en wil de zorg voor pre-moderne slagvelden Europees onder de aandacht brengen.

De sponsors:

De partners: