Veranderende omgevingen en erfgoedbescherming: een beslissingsinstrument voor de Saraceense torens aan de kust van Amalfi

SERENA VIOLA, DONATELLA DIANO, TERESA NAPOLETANO, CLAUDIA CIOCIA
Università degli Studi di Napoli Federico II, Italië

Het voorstel verwijst naar het internationaal wetenschappelijk debat over klimaatverandering voor zover die een impact heeft op het gebouwde erfgoed en lokale gemeenschappen. De oorzaken omvatten een stijging van de temperatuur, een verandering van de relatieve vochtigheid, hogere windsnelheden, veranderingen in zonnestraling, wijzigingen in het neerslagpeil. Vanuit een multidisciplinaire benadering worden klimatologische invloeden onderzocht met de bedoeling gepaste strategieën te bepalen die de karakteristieken van menselijke nederzettingen kunnen bijstellen als antwoord op actuele of verwachte klimaatstimuli.

Deze uiteenzetting leent de toegepaste terminologie van de ecologische cultuur en introduceert de definitie van transitionele omgevingen als ecotopen. Hier hebben biotische compositie en ecologische processen een bijzondere versnelling aangenomen omwille van natuurlijke krachten en/of de dynamische impact van menselijke handelingen. De opwarming van de aarde wordt verondersteld een algemene overlapping te veroorzaken van de voorspelbare en intrinsieke veranderingen met de gevolgen voor het klimaat. Transitionele omgevingen worden onderzocht vanuit een holistisch perspectief waarbij multidisciplinaire competenties worden geïntegreerd om de wederkerige terugval van de klimaatverandering uit te tekenen in onderscheidende kenmerken.

De uiteenzetting houdt rekening met gebouwd erfgoed dat zich in een transitionele omgeving bevindt. Ze behandelt de specifieke verouderingsprocessen en onderzoekt daarbij de interactie tussen de impact van de klimaatverandering op de erfgoedconservatie en de promotiestrategieën met betrekking tot het bewustzijn en de betrokkenheid van het publiek. De uiteenzetting concentreert zich op de Saraceense torens in de regio van Amalfi. Deze kuststrook staat sinds 1997 op de lijst van het werelderfgoed en wordt beschouwd als een uitzonderlijk voorbeeld van een transitionele omgeving omwille van zijn fysische, sociale en economische kenmerken. Rekening houdend met de transitionele erfgoedkarakteristieken betreffende identiteit verwijst de uiteenzetting naar een onderzoekservaring die was bedoeld om het hoofd te bieden aan de dreiging van de klimaatverandering met behulp van een net van geprivilegieerde observatiepunten. De Saraceense torens werden ooit gebouwd om over de zeeën te waken en er staan er meer dan veertig langs vijftig km kust. Ze worden beschouwd als uitkijkposten en worden zo fundamentele knooppunten in een geïntegreerd controleproces. Een werkplan voor de bescherming van het erfgoed tegen de stijging van de zeespiegel en voor de promotie van cultureel toerisme werd opgesteld door een groep van experten van de Faculteit voor Architectuur in Napels en de Sovrintendenza ai Beni Architettonici e Ambientali di Salerno. Sociale, fysische en economische dynamieken werden in verband gebracht met toepasselijke en aanpasbare technologieën om de impact te verhinderen en af te remmen.