De geschiedenis van het vergeten: Erfgoed als ecologie

BENJAMIN MORRIS
University of Cambridge, Verenigd Koninkrijk

Gedurende het voorbije decennium is onze opvatting over de rol die het cultureel erfgoed speelt in onze natuurlijke wereld drastisch veranderd, evenals onze ideeën over de impact van onze natuurlijke wereld op het erfgoed. Een stroom van recente rapporten van instellingen zoals UNESCO, English Heritage en UCL, de Nordic World Heritage Organisation en het NOAH’S ARK (EU-FP6) consortium hebben gedetailleerd de effecten beschreven van een veranderend wereldklimaat op het materiële en het immateriële erfgoed. Ze steunden daarbij op inventarissen van sites, de inschatting van invloeden en andere maatstaven om tot de (unanieme) conclusie te komen dat aanpassing en matiging van de klimaatverandering niet langer opties zijn, maar een noodzaak.

Alhoewel het empirisch bewijsmateriaal deze stelling ondersteunt, laten ze vaak een cruciale opmerking weg: dat het gewoonweg onmogelijk is om sommige van deze sites, monumenten, landschappen en tradities te redden, vooral als ze zich bevinden in de meest kwetsbare biosferen zoals kustlijnen. In deze uiteenzetting stel ik een herinterpretatie voor van erfgoedsites waarvan het einde zeker is (in sommige gevallen zelfs meetbaar) binnen het ecologisch kader van het uitsterven van soorten. Ik suggereer dat het voordeel van deze aanpak erin bestaat dat dit proces niet uitloopt op een blijvende verdwijning, maar veeleer op een herordening van het cultureel landschap, zoals Stearns en McKibben hebben aangevoerd. Ik baseer me op het werk van Oyama en Breglia over ontwikkelingssystemen om aan te tonen dat verlies niet enkel en alleen het einde betekent: het biedt een kans om na te denken over de culturele constructie, de vele betekenissen en de invloeden ervan – op ons, erfgoedbeheerders en -onderzoekers.

Ik besluit met een korte meditatie over herinneren en vergeten. Ik merk daarbij op dat in het gesprek over conservatie het eerste vaak wordt gevaloriseerd en het laatste wordt gestigmatiseerd. Ten slotte stel ik dat nadenken over het verlies van erfgoed binnen een ecologisch kader, zelfs wanneer dit grotendeels wordt versneld door het proces van de globale klimaatverandering, ons in staat stelt om de geschiedenis van het vergeten te herschrijven, niet als een ontwikkeling die we moeten vrezen, maar als een modus die we moeten begrijpen.