Overstromingsveiligheid en cultuurlandschappen, een onmogelijke combinatie?

AUKJE DE HAAN, INGE VERDURMEN
VIOE

In het kader van het Sigmaplan worden in verschillende riviervalleien in Vlaanderen laaggelegen gronden omgevormd tot overstromingsgebieden om de bebouwde kernen te beschermen bij extreme waterstanden. Nevendoel naast veiligheid is de ontwikkeling en compensatie van natuur. Als resultaat van deze ingrepen zullen de geselecteerde alluviale gebieden drastisch veranderen en daarmee ook de cultuurhistorische waarden die hier bij uitstek talrijk vertegenwoordigd zijn. De riviervalleien bevatten bevatten een waaier aan landschapsrelicten die getuigen van de inpoldering, ingebruikname en het landgebruik doorheen de tijd.

Sinds enkele jaren voert het VIOE (Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed) onderzoek uit in deze snel veranderende landschappen. Het onderzoek in de polder van Kruibeke-Bazel-Rupelmonde heeft inzicht gegeven in de waterstaatsgeschiedenis en landschapsevolutie sinds de inpoldering. Dit jaar start een nieuw onderzoek in de Dijlevallei. Voor dit onderzoek wordt de landschapsgeschiedenis onderzocht en landschapsrelicten geïnventariseerd. Er wordt steeds gekeken naar de relatie met de omgeving om zo tot een waardering en advisering te komen.
Daarnaast werd een langdurig project opgestart om inzicht te verkrijgen in de archeologische, paleo-ecologische en cultuurhistorische waarde van de Sigmagebieden langsheen de Schelde en Durme. Bedreigde archeologische en historische sites worden gelokaliseerd, geïnventariseerd en geselecteerd voor verder onderzoek.

Ondanks alle verplichte procedures ontbreekt tot op heden de aandacht voor het historische landschap in de inrichtingsplannen. Alle VIOE-projecten hebben echter tot doel mogelijkheden te zoeken om veiligheid, natuur en cultuurhistorie samen te laten gaan. De resultaten van het historisch onderzoek geven steeds aanbevelingen voor de manier waarop het historisch landschap kan worden geïntegreerd in de ontwikkeling van deze gebieden.